25 Lecie Projektu Wiejskiego w Juchowie, październik 2026 roku
Historię Projektu Wiejskiego w Juchowie można podzielić na dwa okresy: przed 2001 rokiem i po 2001 roku.
Przed 2001 rokiem pani Christa Himmele przyjechała do Juchowa będąc w wieku emerytalnym, aby zobaczyć miejsce, w którym spędziła pierwszych dziesięć lat swojego życia. Zastała zdegradowane, państwowe gospodarstwo rolne. Pełna sił i energii postanowiła odbudować to miejsce. Niestety, mimo pomocy wielu przyjaciół, koszty finansowe i wyzwania organizacyjne przerosły jej możliwości.
Zwróciła się więc o pomoc do Manfreda Kletta, kierownika sekcji rolniczej w Goetheanum w Szwajcarii. Manfred Klett był nestorem rolnictwa biodynamicznego. Nie należał do ludzi zamożnych, ale był człowiekiem wybitnym, cieszącym się ogromnym zaufaniem. Miał zamożnych przyjaciół, wśród nich filantropów, takich jak Peter Schnell, który założył i prowadzi fundację Software - AG Stiftung w Darmstadt.
Manfredowi Klettowi udało się przekonać Petera Schnella do udzielenia pomocy finansowej. Przez dwadzieścia lat Peter Schnell i fundacja Software AG Stiftung wspierali ten projekt, przekazując na jego realizację ogromne środki. Bez tej pomocy i zaangażowania pracowników fundacji Software- AG projekt nie mógłby powstać. To dzięki nim to miejsce otrzymało niepowtarzalną szansę na nowe życie.
Oczywiście, nie udałoby się tego osiągnąć również bez pionierów i ludzi kierujących się ideami. Ich motywacją nie były pieniądze, ponieważ pieniędzy brakowało. Nie przyciągało również piękno tego miejsca, bo w tamtym czasie trudno było je dostrzec. Nie była to również chęć przynależności do silnej społeczności, gdyż takiej również nie było. U podstaw tego przedsięwzięcia leżała potrzeba zrobienia czegoś dobrego na ziemi dotkniętej trudną historią. Ważnym motywem była również chęć budowania pojednania polsko-niemieckiego i przekonanie, że można je osiągać poprzez wspólną pracę. Istotne były także troska o ziemię i pragnienie przywracania życia temu, co zostało zniszczone – ożywczy impuls rozwoju.
W 2001 roku powstała Fundacja im. Stanisława Karłowskiego – fundacja pożytku publicznego, która do dziś prowadzi projekt wiejski.
Warto podkreślić, że 25 lat temu nie zaczynano od zera. Pionierzy zaczynali z pozycji znacznie trudniejszej. Trzeba było zmierzyć się z miejscem bardzo zniszczonym: zdegradowanymi budynkami, azbestowymi dachami, zdewastowaną ziemią i chorymi zwierzętami. Trzeba było również stawić czoła trudnej sytuacji lokalnej społeczności – ludzi pozbawionych nadziei i perspektyw, zmagających się z bezrobociem.
Dzisiaj Juchowo jest zupełnie innym miejscem. Pracuje tu 150 osób, z których prawie 40 procent to osoby z niepełnosprawnościami. Można powiedzieć, że Juchowo stało się prawdziwym zagłębiem przedsiębiorczości społecznej.
Na fundamencie rolnictwa biodynamicznego, które na początku odgrywało dominującą rolę, Fundacja rozwijała kolejne działania służące dobru wspólnemu.
W ciągu ostatnich 8 lat powstało 5 przedsiębiorstw społecznych, które współpracują ze sobą w ramach kooperatywy, wymieniają się usługami i wzajemnie się uzupełniają. Obecnie stoją już na własnych nogach.
Jednym z najważniejszych obszarów działalności Juchowa jest edukacja ekologiczna. Dorośli często mają już świadomość wyzwań związanych z ochroną przyrody i środowiska. Jednak między świadomością a działaniem istnieje przepaść, której pokonanie utrudniają między innymi utrwalone, niekorzystne nawyki.
Dlatego należy inwestować w edukację młodych ludzi. Za dziesięć lat nie będziemy musieli ich przekonywać do tego co jest ważne, do troski o otaczające ich środowisko, a następnie to oni będą wyznaczać kierunki rozwoju.
Często zadawane nam pytanie brzmi: czy to, co robimy, się opłaca?
Odpowiedź zależy od tego, co uznajemy za wartość.
Ile warte jest to, że młodzi ludzie mogą obcować z naturą i zrozumieć, że są jej częścią, a nie kimś stojącym obok niej? Ile warte jest to, że poprzez kontakt ze zwierzętami uczą się empatii i odpowiedzialności? Ile warte jest to, że osoby z niepełnosprawnościami oraz zagrożone wykluczeniem społecznym mogą wykonywać sensowną pracę w przyjaznym środowisku, zarabiać na swoje utrzymanie i doświadczać, że ich praca ma znaczenie?
Renata Żelazna, 27./28.10.2026
